GEÇMİŞTEN GÜNÜMÜZE ÖNEMLİ PSİKOLOGLAR

Aşağıda, psikoloji tarihine yön veren önemli psikologlar kronolojik olarak sıralanmış ve temel katkılarıyla birlikte sunulmuştur. Liste hem bilimsel psikolojinin doğuşunu hem de çağdaş psikolojinin gelişimini kapsar.

🔹 1. Wilhelm Wundt (1832–1920)

Modern psikolojinin kurucusu kabul edilir.
1879’da Leipzig Üniversitesi’nde ilk psikoloji laboratuvarını kurmuştur.
Katkısı: Psikolojiyi felsefeden ayırarak deneysel bir bilim haline getirmiştir.

🔹 2. William James (1842–1910)

Amerikan psikolojisinin kurucusudur.
The Principles of Psychology adlı eseriyle bilinç, alışkanlık ve duygular üzerine çalıştı.
Katkısı: İşlevselcilik (functionalism) kuramının öncüsüdür.

🔹 3. Sigmund Freud (1856–1939)

Psikanalizin kurucusu.
Bilinçaltı, bastırma, rüya yorumu ve Oidipus kompleksi gibi kavramlarla psikolojiye yeni bir yön verdi.
Etki: Modern psikoterapinin ve psikodinamik kuramların temelini atmıştır.

🔹 4. Alfred Adler (1870–1937)

Freud’un öğrencisiyken ayrılmış, bireysel psikoloji kuramını geliştirmiştir.
Katkısı: Aşağılık kompleksi, üstünlük çabası gibi kavramları geliştirmiştir.

🔹 5. Carl Gustav Jung (1875–1961)

Analitik psikoloji kuramının kurucusudur.
Kollektif bilinçdışı, arketipler ve bireyleşme kavramlarını öne sürmüştür.
Etki: Din, sanat ve mitolojiyle psikolojiyi ilişkilendirmiştir.

🔹 6. Ivan Pavlov (1849–1936)

Klasik koşullanma kavramını geliştirmiştir.
Davranışçılığın doğmasına neden olan deneyleri (Pavlov’un köpeği) meşhurdur.

🔹 7. John B. Watson (1878–1958)

Davranışçılık (behaviorism) akımının kurucusudur.
“Psikoloji sadece gözlenebilir davranışı incelemelidir” demiştir.

🔹 8. B. F. Skinner (1904–1990)

Edimsel koşullanma kuramıyla davranışçılığı ileri taşımıştır.
Takviye, pekiştirme, ödül-ceza sistemleri üzerine çalıştı.

🔹 9. Jean Piaget (1896–1980)

Bilişsel gelişim kuramının öncüsüdür.
Çocukların zeka gelişimi üzerine yaptığı çalışmalar eğitimde devrim niteliğindedir.

🔹 10. Carl Rogers (1902–1987)

İnsancıl (hümanist) psikolojinin öncülerindendir.
Koşulsuz kabul, empati ve benlik kavramı gibi temel psikoterapi ilkelerini geliştirmiştir.

🔹 11. Abraham Maslow (1908–1970)

İhtiyaçlar Hiyerarşisi kuramıyla tanınır.
Kendini gerçekleştirme, motivasyon, potansiyel gibi pozitif kavramlara vurgu yapmıştır.

🔹 12. Erik Erikson (1902–1994)

Psikososyal gelişim kuramı ile Freud’un kuramını sosyal gelişim yönünde genişletmiştir.
Hayat boyu gelişim modelini savunmuştur.

🔹 13. Albert Bandura (1925–2021)

Sosyal öğrenme kuramını geliştirmiştir (özellikle “model alma”).
Öz-yeterlik, gözlem yoluyla öğrenme kavramları önemlidir.

🔹 14. Noam Chomsky (1928– )

Dilin doğuştan geldiğini savunarak davranışçılığa karşı çıkmıştır.
Zihin bilimlerinin gelişmesine büyük katkı sağlamıştır.

🔹 15. Aaron Beck (1921–2021)

Bilişsel terapinin kurucusudur.
Özellikle depresyon ve anksiyete gibi ruhsal bozuklukların tedavisinde önemli rol oynamıştır.

🔹 16. Martin Seligman (1942– )

Pozitif psikolojinin kurucusudur.
Mutluluk, iyimserlik, psikolojik dayanıklılık gibi kavramlara vurgu yapar.

Kaynakça Listesi

Freud, S. (2019). Günlük yaşamın psikopatolojisi (Çev. E. Eralp). İstanbul: Say Yayınları.
Jung, C. G. (2016). Analitik psikoloji (Çev. T. Birkan). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
Adler, A. (2021). Bireysel psikoloji: Yaşamın anlamı ve psikoterapi (Çev. F. Akkoyun). İstanbul: Say Yayınları.
Skinner, B. F. (2017). Davranışçılık (Çev. Z. Arkan). Ankara: Doruk Yayınları.
Pavlov, I. P. (2020). Şartlı refleksler üzerine dersler (Çev. M. Korkmaz). İstanbul: Pinhan Yayıncılık.
Piaget, J. (2018). Çocuğun zihinsel gelişimi (Çev. H. İpşiroğlu). İstanbul: Cem Yayınevi.
Erikson, E. H. (2017). Kimlik: Gençlik ve kriz (Çev. A. Atalay). İstanbul: İletişim Yayınları.
Maslow, A. H. (2022). Motivasyon ve kişilik (Çev. S. Karaçam). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Rogers, C. R. (2018). Bir danışman olarak ben (Çev. A. Gençtan). İstanbul: Kuraldışı Yayıncılık.
Bandura, A. (2021). Sosyal öğrenme teorisi (Çev. B. Özen). Ankara: Nobel Yayıncılık.
Bowlby, J. (2020). Bağlanma (Çev. A. Yılmaz). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Vygotsky, L. S. (2019). Zihin gelişimi üzerine çalışmalar (Çev. B. Erden). Ankara: Pegem Akademi.
Binet, A. (2017). Zeka testlerinin doğuşu (Derleme). İstanbul: Alfa Yayıncılık.
Watson, J. B. (2018). Psikolojide davranışçı yaklaşım (Çev. D. Keskin). İstanbul: Say Yayınları.
Fromm, E. (2018). Özgürlükten kaçış (Çev. S. Alpagut). İstanbul: Say Yayınları.
Zimbardo, P. (2020). Lucifer etkisi: İyiler nasıl kötüye dönüşür? (Çev. E. Özbek). İstanbul: Kaknüs Yayınları.
Kahneman, D. (2021). Hızlı ve yavaş düşünme (Çev. F. Dilber). İstanbul: Varlık Yayınları.