REJYONALİZM, REJYONALİST NEDİR?

“Rejyonalist” kelimesi Fransızca régionaliste kökenlidir ve Türkçeye rejyonalizm (bölgecilik) kavramıyla bağlantılı olarak geçmiştir.

Anlamı:

• Rejyonalist, rejyonalizm (bölgecilik) anlayışını benimseyen, savunan veya bu yönde eser veren kişi demektir.
• Özellikle edebiyat ve sanat alanında, yerel renkleri, yöresel kültürü, gelenekleri, ağızları ve folkloru öne çıkaran sanatçılar için kullanılır.
• Siyasette ise, merkeziyetçiliğe karşı çıkıp, belli bir bölgenin özerkliğini, çıkarlarını veya kültürel özelliklerini savunan kişiyi ifade eder.

19. yüzyıl Fransız edebiyatında bazı yazarlar, yerel hayatı ve köy gerçeklerini anlatan eserleriyle rejyonalist olarak nitelendirilmiştir.

Türk edebiyatında da özellikle Anadolu’yu, taşrayı ve yöresel yaşamı anlatan bazı yazar ve şairler için bu kavram mecaz anlamda kullanılabilir.

1. Dünya Edebiyatında Rejyonalist Örnekler

Yazar	Ülke	Önemli Eser(ler)	Rejyonalist Özellik
Gustave Flaubert	Fransa	Madame Bovary	Normandiya köy yaşamı ve taşra insanlarının psikolojisi
Émile Zola	Fransa	Germinal, La Terre	Bölgesel yaşam, köylü ve işçi sınıfının detaylı tasviri
Thomas Hardy	İngiltere	Tess of the d’Urbervilles, Far from the Madding Crowd	Wessex bölgesinin köyleri, taşra insanları ve doğa tasvirleri
Mark Twain	ABD	Adventures of Huckleberry Finn	Mississippi Nehri çevresi, yerel lehçeler, halk yaşamı
William Faulkner	ABD	The Sound and the Fury, As I Lay Dying	Güney ABD’nin taşra kültürü, aile yapıları, yerel gelenekler

---

2. Türk Edebiyatında Rejyonalist Örnekler

Yazar	Önemli Eser(ler)	Rejyonalist Özellik
Halide Edib Adıvar	Sinekli Bakkal, Handan	İstanbul’un geleneksel mahalle yaşamı, taşra göçleri
Yakup Kadri Karaosmanoğlu	Yaban	Anadolu köylüsünün hayatı, taşra ve şehir karşıtlığı
Reşat Nuri Güntekin	Çalıkuşu, Yeşil Gece	Anadolu köy ve kasabalarının günlük yaşamı, sosyal yapılar
Orhan Kemal	Bereketli Topraklar Üzerinde, Murtaza	İşçi ve köylü sınıfının yaşamı, bölgesel kültür tasvirleri
Memduh Şevket Esendal	Ayaşlı ve Kiracıları, Otlakçı	Taşra insanının psikolojisi, küçük kasaba yaşamı

---

Rejyonalist Edebiyatın Temel Özellikleri

1. Yerel Renk ve Kültür: Yöresel gelenekler, halk ağızları, folklor, yemek, kıyafet gibi detaylar.
2. Taşra veya Bölge Odaklılık: Büyük şehir yerine köyler, kasabalar, belli bir bölgeyi merkeze almak.
3. Toplumsal ve Psikolojik Tasvir: Bölge insanının hayat tarzı, sosyal ilişkileri, psikolojisi.
4. Doğa ve Çevre: Doğal ortam ve coğrafya, hikâyelerin karakterlerini ve olaylarını etkileyen bir unsur olarak işlenir.

Kaynakça

1.
Yiğitler, Ş. Ş. (2020). Anadolu romantizminden İslami spiritüalizme: Nurettin Topçu’nun Reha’sı. Nosyon: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, 6(1), 72–87. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1210586

2.
Agos. (2020, Kasım 10). Bir asırda iki hayat: Hagop Mıntzuri — Rejyonalist bir edebiyat yaklaşımı. Agos Gazetesi. https://www.agos.com.tr/tr/yazi/27489/bir-asirda-iki-hayat-hagop-mintzuri

3.
Millî Folklör Dergisi. (2019). Kültürel kimlik ve rejyonalist tavır. Millî Folklör, (121), 5–12. https://www.millifolklordergisi.com

4.
Fikriyat. (2021, Ağustos 26). Yahya Kemal’in Malazgirt hayali — Barres’in rejyonalist fikirleriyle ilişkisi. Fikriyat Kültür Portalı. https://www.fikriyat.com/galeri/edebiyat/yahya-kemalin-malazgirt-hayali

5.
Mimarlık Dergisi. (2018). Cengiz Bektaş’ın mezar tasarımlarında “rejyonalist bağlamsalcı” yaklaşım. Mimarlık Dergisi, 443(5), 50–60. https://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?DergiSayi=443&RecID=5804