FOBİLER

Fobi, Yunanca phobos (korku) kelimesinden gelir ve belirli bir nesneye, duruma ya da canlıya karşı duyulan mantık dışı, aşırı korku anlamına gelir. Fobiler genellikle kişinin geçmiş deneyimlerinden, öğrenilmiş davranışlardan ya da bilinçaltı kaygılardan kaynaklanır.

🔹 Fobilerin Genel Özellikleri:

• Gerçek tehlikeyle orantısız bir korku vardır.
• Kişi korkusunun anlamsız olduğunu bilir ama kontrol edemez.
• Fobi nesnesinden ya da durumdan kaçınma davranışı görülür.
• Fiziksel belirtiler (terleme, çarpıntı, nefes darlığı, mide bulantısı vb.) eşlik edebilir.

---

🔸 Fobi Türleri:

1. Spesifik (Basit) Fobiler

Belirli bir nesne veya durumla ilgilidir.
Örnekler:

• Araknofobi – Örümcek korkusu
• Klaustrofobi – Kapalı alan korkusu
• Akrofobi – Yükseklik korkusu
• Ofidiofobi – Yılan korkusu
• Ailurofobi – Kedi korkusu
• Nyktophobia – Karanlık korkusu
• Aerofobi – Uçakla uçma korkusu
• Trypanofobi – İğne korkusu

2. Sosyal Fobi (Sosyal Anksiyete Bozukluğu)

• Başkalarının önünde konuşma, eleştirilme, küçük düşme korkusudur.
• Kişi sosyal ortamlardan kaçınır veya aşırı kaygı duyar.

3. Agorafobi

• Açık alanlarda, kalabalıklarda, kaçmanın zor olacağı ortamlarda bulunma korkusu.
• Genellikle panik bozuklukla birlikte görülür.

---

🔹 Fobilerin Nedenleri:

• Travmatik bir olay (örneğin bir köpek saldırısı sonrası köpek fobisi).
• Öğrenilmiş davranış (çevreden korku tepkisini modelleme).
• Genetik ve biyolojik yatkınlık.
• Bilinçaltı semboller (özellikle psikanalitik kuramlarda).

---

🔹 Tedavi Yöntemleri:

1. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) – Düşünce ve davranış kalıplarının yeniden yapılandırılması.
2. Maruz Bırakma Terapisi – Korkulan nesne/durumla kademeli olarak yüzleştirme.
3. İlaç Tedavisi – Anksiyete azaltıcı ilaçlar.
4. Psikanalitik Terapi – Fobinin bilinçaltı kökenini araştırma.

---

İşte en yaygın 50 fobi:

No	Fobi Adı	Anlamı / Korkunun Nedeni
1	Agorafobi	Açık alanlarda, kalabalıklarda ya da kaçmanın zor olduğu yerlerde olma korkusu
2	Klaustrofobi	Kapalı ve dar alan korkusu
3	Akrofobi	Yükseklik korkusu
4	Araknofobi	Örümcek korkusu
5	Ofidiofobi	Yılan korkusu
6	Kynofobi	Köpek korkusu
7	Hematofobi	Kan görme korkusu
8	Tripanofobi	İğne korkusu
9	Niktofobi	Karanlık korkusu
10	Aerofobi	Uçakla uçma korkusu
11	Mizofobi	Mikrop, kir veya hastalık bulaşma korkusu
12	Thanatofobi	Ölüm korkusu
13	Nosofobi	Hastalığa yakalanma korkusu
14	Karşofobi	Dokunulma korkusu
15	Katsaridafobi	Hamam böceği korkusu
16	Entomofobi	Böcek korkusu
17	Ailurofobi	Kedi korkusu
18	Astrafobi	Şimşek ve gök gürültüsü korkusu
19	Trypofobi	Düzensiz delik veya kabarcık kümelerinden duyulan rahatsızlık/korku
20	Aquafobi	Su korkusu
21	Pirofobi	Ateş korkusu
22	Xenofobi	Yabancılardan korkma veya nefret etme
23	Glossafobi	Toplum önünde konuşma korkusu
24	Sosyal fobi	Başkalarının önünde olumsuz değerlendirilme korkusu
25	Monofobi	Yalnız kalma korkusu
26	Chronofobi	Zamanın geçişinden korkma
27	Ergofobi	Çalışma veya işe gitme korkusu
28	Emetofobi	Kusmaktan veya birinin kustuğunu görmekten korkma
29	Coulrofobi	Palyaço korkusu
30	Phobofobi	Korku duymaktan korkma
31	Technofobi	Teknoloji veya makinelerden korkma
32	Nomofobi	Telefonsuz kalma korkusu (modern çağ fobisi)
33	Heliofobi	Güneş ışığından korkma
34	Tafefobi	Canlı canlı gömülme korkusu
35	Necrofobi	Ölüm ve ölü şeylerden korkma
36	Zoofobi	Hayvan korkusu (genel)
37	Dentofobi	Diş hekimine gitmekten korkma
38	Ophthalmofobi	Gözleniyor olma korkusu
39	Basifobi	Yürüyememe veya düşme korkusu
40	Gerontofobi	Yaşlanma korkusu
41	Hodofobi	Seyahat etme korkusu
42	Selakofobi	Köpekbalığı korkusu
43	Spectrofobi	Ayna veya kendi yansımasından korkma
44	Autofobi	Tek başına olma korkusu
45	Atychiphobi	Başarısızlık korkusu
46	Catoptrofobi	Aynalardan korkma
47	Pantofobi	Her şeyden korkma (genel korku hali)
48	Haptofobi	Dokunulmaktan korkma
49	Nosokomefobi	Hastane korkusu
50	Eisoptrofobi	Kendi yansımasından korkma (benlik imgesine yönelik fobi)

KAYNAKÇA

Öztürk, O., & Uluşahin, A. (2018). Ruh sağlığı ve bozuklukları (16. bs.). Nobel Tıp Kitabevleri.

Öztürk, M. O. (2002). Psikiyatri: Temel kavramlar, ruhsal bozukluklar, tedavi yaklaşımları. Hekimler Yayın Birliği.

Öztürk, A., & Erdem, M. (2015). Fobilerin bilişsel-davranışçı terapiyle tedavisi: Maruz bırakma teknikleri. Klinik Psikiyatri Dergisi, 18(3), 175–182.

Yüksel, M., & Gençöz, T. (2003). Fobilerde kaçınma davranışının psikodinamik temelleri. Türk Psikoloji Dergisi, 18(52), 43–59.