MAKYAVELİZM NEDİR?

1. Kökeni

• Adını Niccolò Machiavelli’den (1469–1527) alır.
• Machiavelli, özellikle Prens (Il Principe) adlı eserinde, bir hükümdarın iktidarını koruması ve güç kazanması için gerekirse ahlaki kuralları esnetebileceğini savunur.
• Bu yaklaşım, zamanla “Makyavelizm” olarak adlandırılmıştır.

---

2. Temel İlkeleri

1. Amaç her şeyden önce gelir.
   • Hedefe ulaşmak için araçlar sorgulanmaz.
2. Güç ve iktidar merkezlidir.
   • İktidar elde tutulmazsa ahlak ve iyilik değer taşımaz.
3. Pragmatizm (çıkar odaklılık).
4. Manipülasyon ve kurnazlık makuldür.
5. İnsan doğasına güvensizlik: Machiavelli, insanların genelde çıkarcı, bencil ve sadakatsiz olduğunu düşünür.

---

3. Siyasette Makyavelizm

• Olumsuz anlamda: Hile, entrika, ikiyüzlülük, manipülasyon.
• Olumlu/stratejik anlamda: Soğukkanlı güç yönetimi, krizi fırsata çevirme, diplomatik kurnazlık.

---

4. Psikolojide Makyavelizm

• Modern psikolojide “Karanlık Üçlü” (Dark Triad) kişilik özelliklerinden biridir:
  1. Makyavelizm (manipülatif pragmatizm)
  2. Narsisizm (benmerkezcilik)
  3. Psikopati (duygusuzluk, empati eksikliği)

Makyavelist bireyler, başkalarının duygularını kendi çıkarları için kullanma konusunda ustadır.

---

5. Edebiyat ve Tarih Örnekleri

• Tarihten:
  • Kardinal Richelieu (Fransa)
  • II. Mehmet’in İstanbul’un fethi öncesindeki diplomatik oyunları
• Edebiyattan:
  • Shakespeare’in Othello’sundaki Iago
  • Dostoyevski’nin Karamazov Kardeşler’indeki bazı entrikacı karakterler
  • Reşat Nuri’nin bazı romanlarındaki politikacı tipler

Machiavelli’nin Prens’inde öne çıkan ve Makyavelizm’in özünü oluşturan 10 çarpıcı öğüt:

---

1. Amaç için her araç mubahtır.
   • Ahlaki normlar hedefe ulaşmada engelse göz ardı edilebilir.
2. İnsanlar doğası gereği bencil, çıkarcı ve sadakatsizdir.
   • Bu nedenle hükümdar, onlara güvenerek değil, çıkar ilişkileriyle yönetmelidir.
3. Korkulmak, sevilmekten daha güvenlidir.
   • İkisi birden mümkün değilse, sevgi geçici ama korku daha kalıcıdır.
4. Güç, sadece elde etmek değil, sürekli korumak gerekir.
   • En büyük tehlike, güç kazanıldıktan sonra rahatlamaktır.
5. Görünüş önemlidir.
   • Halkın gözünde erdemli, adil ve dindar görünmek gerekir; gerçekte ne olduğunuz ikinci plandadır.
6. İhanet ve kurnazlık, doğru zamanda kullanıldığında stratejik hamlelerdir.
   • Dürüstlük mutlak bir erdem değil, koşullara göre kullanılacak bir araçtır.
7. Hızlı karar almak ve fırsatları değerlendirmek gerekir.
   • Gecikme, hem düşmana hem iç muhalefete avantaj sağlar.
8. Güç dengelerini iyi yönetmek şarttır.
   • Hem halk hem ordu hem de soylular arasındaki çıkar dengesini korumak gerekir.
9. Kendi orduna güven, paralı askerlere değil.
   • Paralı askerler ya da müttefik ordular sadakatsizdir.
10. Esnek ol, değişen koşullara uyum sağla.
    • Doğa gibi siyaset de sürekli değişir; katı kurallar yıkıma götürür.